Cuộc chiến vì 'sự trung lập' của Bitcoin: BIP 110 và lằn ranh giữa bảo thủ và đổi mới

Tôi ghét những buổi sáng hoàn hảo. Vì chúng chẳng bao giờ tồn tại. Cũng như Bitcoin — thứ tài sản kỹ thuật số mà tôi đã theo đuổi suốt 9 năm qua — đang phải đối mặt với một cơn bão hoàn hảo. Không phải từ thị trường, mà từ chính cộng đồng của nó. Một đề xuất cải tiến mang tên BIP 110 đang chia rẽ những người từng cùng chung lý tưởng. Và người hùng của tôi, Michael Saylor, vừa lên tiếng với một tuyên bố đầy triết lý: "Một giao thức trung lập không nên đưa ra lựa chọn." BIP 110 là một soft fork — một bản nâng cấp tương thích ngược — nhằm giới hạn kích thước script, kiểm soát khối Taproot và định nghĩa lại các phiên bản witness chưa được sử dụng. Mục tiêu của nó? Chống lại sự lạm phát dữ liệu và các cuộc tấn công từ chối dịch vụ (DoS). Nghe có vẻ hợp lý, phải không? Nhưng khi bạn đào sâu, bạn sẽ thấy một câu chuyện khác. Đề xuất này không chỉ là kỹ thuật; nó là một tuyên ngôn chính trị về hướng đi của Bitcoin. Hãy để tôi kể cho bạn nghe về sự thật đằng sau những con số. BIP 110 đạt trạng thái "Complete" — nhưng nó không có sự đồng thuận rộng rãi. Nó đóng gói ba quy tắc không liên quan vào một proposal duy nhất, một chiến thuật mà Saylor gọi là "proxy thô thiển" — một cách để lách qua những tranh luận khó khăn. Nó nhắm vào một "chi phí chưa từng được đo lường" — theo chính lời của những người ủng hộ nó. Và nó đặt ngưỡng kích hoạt chỉ 55% tín hiệu từ thợ đào, thay vì 95% truyền thống. Một con số thấp đến mức đáng sợ, mở ra cánh cửa cho "chế độ chuyên quyền của sức mạnh tính toán". Nhưng điều làm tôi lo lắng nhất không phải là con số. Đó là tương lai. BIP 110 đóng cánh cửa với BitVM — một công nghệ cho phép tính toán Turing-đầy đủ trên Bitcoin mà không cần thay đổi đồng thuận. BitVM là hy vọng để Bitcoin vượt ra khỏi "vàng kỹ thuật số" và trở thành một nền tảng hợp đồng thông minh thực thụ. Và BIP 110, nếu được thông qua, sẽ giết chết nó ngay từ trong trứng. Đây không chỉ là một cải tiến kỹ thuật; nó là một sự lựa chọn có ý thức để bảo thủ, để đóng băng Bitcoin trong hình hài hiện tại, từ chối mọi sự tiến hóa. Ở đây, tôi muốn đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Nhiều người sẽ nói rằng BIP 110 là một nỗ lực để bảo vệ sự ổn định của mạng lưới, để chống lại những kẻ tấn công và giữ cho phí giao dịch thấp. Nhưng hãy nhìn xa hơn. Ai được lợi từ việc này? Các thợ đào lớn, những người có thể dễ dàng đạt ngưỡng 55% tín hiệu. Các node vận hành bởi các tổ chức lớn, những người muốn giảm chi phí lưu trữ. Và những người theo chủ nghĩa "Bitcoin là vàng" — những người tin rằng bất kỳ sự phức tạp nào cũng là mối đe dọa. Đằng sau vỏ bọc kỹ thuật, BIP 110 là một cuộc đảo chính của phe bảo thủ chống lại phe đổi mới. Nó không chỉ giới hạn script; nó giới hạn tầm nhìn. Vậy điều gì sẽ xảy ra? Tôi tin rằng BIP 110 sẽ thất bại. Không phải vì nó xấu, mà vì nó thiếu sự ủng hộ từ những người có ảnh hưởng nhất. Adam Back — nhà phát minh Hashcash, người đặt nền móng cho Proof-of-Work — nói rằng đề xuất này sẽ "chết yểu trong vài tuần". Saylor, với tư cách là người nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới thông qua MicroStrategy, đã dùng uy tín của mình để chống lại nó. Và cộng đồng — những người đã từng chống lại những thay đổi mang tính ép buộc như SegWit2x — sẽ lại đứng lên. Nhưng ngay cả khi BIP 110 thất bại, vết sẹo nó để lại sẽ còn đó. Cuộc tranh luận này đã phơi bày sự phân hóa sâu sắc trong cộng đồng Bitcoin: giữa những người muốn bảo vệ sự đơn giản và những người muốn mở rộng khả năng; giữa những người tin vào sự trung lập tuyệt đối và những người chấp nhận rằng mọi lựa chọn kỹ thuật đều là chính trị. Khi tôi nhìn vào tách cà phê đã nguội trên bàn làm việc ở Zurich, tôi tự hỏi: Liệu Bitcoin có thể tiếp tục là "tiền của dân chúng" nếu nó từ chối thay đổi? Hay nó sẽ trở thành một di tích lịch sử, được ngưỡng mộ nhưng không thể sử dụng? Câu trả lời không nằm trong code, mà trong trái tim của những người xây dựng nó. Và trái tim ấy, ngay lúc này, đang đập loạn nhịp.