Tôi không tin vào bất kỳ luật thuế tiền mã hóa nào được thông qua mà không có một cuộc tranh luận công khai, minh bạch về tác động kỹ thuật và kinh tế của nó. Cho đến khi tôi xác minh được quy trình lập pháp thực sự đằng sau nó — và trong trường hợp của Illinois, tôi đã tìm thấy một mớ hỗn độn đáng báo động.
Hãy xem xét điều này: Vào tháng 11 năm 2025, Phòng Thương mại Kỹ thuật số (Digital Chamber) đã đệ đơn kiện Tiểu bang Illinois về một điều khoản thuế mới được nhét vào trong một dự luật ngân sách khổng lồ. Điều khoản này sẽ đánh thuế 0,2% lên mọi giao dịch chuyển tiền mã hóa — từ gửi Bitcoin cho bạn bè đến chuyển token giữa các sàn giao dịch — bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027. Nhưng đây không chỉ là một khoản phí nhỏ. Đây là một vụ án mạng có chủ đích, được ngụy trang dưới vỏ bọc của một chính sách tài khóa.
Trong suốt 19 năm làm phóng viên điều tra độc lập, tôi đã chứng kiến quá nhiều vụ rug pull và gian lận tài chính — từ Confido năm 2017 đến FTX năm 2022. Nhưng ít có điều gì nguy hiểm bằng việc các nhà lập pháp lặng lẽ viết lại luật chơi theo cách có lợi cho họ, trong khi bỏ qua các nguyên tắc cơ bản của một nền kinh tế phi tập trung. Vụ kiện này không chỉ là về một khoản thuế 0,2%. Nó là về quyền tồn tại của tiền mã hóa như một loại tài sản hợp pháp ở Mỹ.
Bối cảnh: Một điều khoản chết người được sinh ra trong bóng tối
Vào mùa xuân năm 2025, Illinois đã thông qua gói ngân sách HB 5798. Trong số hàng trăm trang văn bản, một điều khoản mới đã xuất hiện, mở rộng định nghĩa “chuyển tiền” (money transmission) để bao gồm “bất kỳ sự chuyển giao tài sản kỹ thuật số nào từ một ví này sang một ví khác, dù có sự tham gia của bên thứ ba hay không.” Điều này có nghĩa là mỗi lần bạn gửi USDT cho bạn bè, hoặc thậm chí di chuyển token giữa các ví cá nhân của bạn, đều có thể bị coi là một giao dịch chịu thuế. Mức thuế: 0,2% trên tổng giá trị. Và nếu bạn không tuân thủ? Đó có thể là một trọng tội cấp độ ba.
Nghe có vẻ điên rồ? Chính xác. Đây là lý do tại sao Digital Chamber — một tổ chức thương mại đại diện cho các công ty blockchain lớn như Coinbase, Circle, và nhiều công ty khác — đã quyết định đưa vụ việc ra tòa. Vụ kiện được nộp tại Tòa án Quận phía Bắc Illinois, lập luận rằng đạo luật này vi phạm Điều khoản Thương mại Ngủ đông (Dormant Commerce Clause) của Hiến pháp Hoa Kỳ, vì nó phân biệt đối xử với thương mại liên bang bằng cách chỉ đánh thuế các giao dịch tài sản kỹ thuật số, trong khi để các giao dịch tài chính truyền thống (như chuyển khoản ngân hàng) được miễn.
Theo quan điểm của tôi, đây không chỉ là một vụ kiện thuế. Đó là một cuộc chiến sinh tồn. Nếu Illinois thắng, các bang khác sẽ noi gương. Hãy tưởng tượng một mạng lưới các luật thuế chồng chéo, mỗi bang đánh thuế 0,2% vào mỗi lần chuyển token — một cơn ác mộng về tuân thủ và thanh khoản sẽ xảy ra.
Phân tích cốt lõi: Tại sao điều này lại vi hiến?
Hãy để tôi giải thích bằng ngôn ngữ mà bất kỳ ai từng viết hợp đồng thông minh cũng có thể hiểu: Hoa Kỳ có một hệ thống thương mại liên bang. Các bang không thể áp đặt các gánh nặng không công bằng lên thương mại vượt ra ngoài biên giới của họ. Điều khoản Thương mại Ngủ đông cấm các bang làm điều đó. Illinois đang nói: “Chúng tôi sẽ đánh thuế mọi giao dịch tài sản kỹ thuật số xảy ra trong tiểu bang, bất kể nguồn gốc hay điểm đến.” Điều này có nghĩa là nếu bạn ở New York gửi Ethereum cho ai đó ở California, và giao dịch đi qua một nút thắt ở Illinois, bạn có thể bị đánh thuế. Điều đó không chỉ là phân biệt đối xử; nó là không thể thực thi và vi hiến.
Hơn nữa, luật này vi phạm Điều khoản Bảo vệ Bình đẳng (Equal Protection Clause). Tại sao một giao dịch tài sản kỹ thuật số lại bị đối xử khác với một giao dịch chuyển khoản ngân hàng? Cả hai đều là chuyển giao giá trị. Cả hai đều có thể được thực hiện giữa các bang. Nhưng Illinois chọn nhắm vào tiền mã hóa vì nó là một công nghệ mới, dễ bị chỉ trích chính trị. Đó là một cuộc tấn công có chủ đích.
Tôi nhớ lại năm 2021 khi tôi điều tra vụ rug pull Evolved Apes. Kẻ lừa đảo đã biến mất với 2,7 triệu USD, và tôi đã truy vết ví của họ qua nhiều blockchain. Một trong những chiến thuật yêu thích của chúng là sử dụng các sàn giao dịch phi tập trung để chuyển tiền nhanh chóng. Nếu Illinois áp dụng loại thuế này, ngay cả những giao dịch điều tra hợp pháp cũng có thể trở nên đắt đỏ. Nó sẽ tạo ra một rào cản lớn đối với sự đổi mới và minh bạch.
Tín hiệu kinh nghiệm: Các bài học từ quá khứ
Từ năm 2017, khi tôi mới bắt đầu với Confido, tôi đã học được rằng các dự án tồi thường có một điểm chung: chúng dựa vào sự mơ hồ và thiếu minh bạch. Illinois cũng vậy. Điều khoản thuế này không được tranh luận công khai; nó được nhét vào một dự luật ngân sách dài hàng nghìn trang. Điều đó giống hệt như cách các đội ngũ rug pull giấu mã độc trong hợp đồng thông minh. Khi bạn nhìn thấy một hợp đồng thông minh với chức năng “mint” ẩn danh, bạn biết đó là một dấu hiệu đỏ. Khi bạn nhìn thấy một điều khoản thuế được thông qua mà không có tranh luận, đó cũng là một dấu hiệu đỏ.
Tôi đã từng chứng kiến sự sụp đổ của YAM Finance vào năm 2020 vì một lỗi trong hàm setRebase. Lỗi đó đã khiến 1.200 ETH bị mất trong 3 giờ. Illinois đang tạo ra một lỗi tương tự trong hệ thống pháp lý, và hậu quả có thể kéo dài hàng thập kỷ. Mỗi khi một bang thông qua một luật xấu, nó tạo ra một tiền lệ cho các bang khác. Đó là lý do tại sao vụ kiện này là quan trọng: nó sẽ thiết lập ranh giới cho những gì các bang có thể và không thể làm với tiền mã hóa.
Góc nhìn đối lập: Liệu có lý do nào để bảo vệ Illinois?
Một số người có thể lập luận rằng Illinois chỉ đang cố gắng thu thuế từ một ngành công nghiệp đang phát triển nhanh, và rằng 0,2% là một mức phí hợp lý. Họ có thể nói: “Nếu bạn có thể tránh thuế bằng cách chuyển tiền mã hóa, tại sao ngân hàng lại phải chịu thuế?” Nhưng vấn đề không phải là mức thuế; vấn đề là định nghĩa quá rộng. Illinois đang cố gắng đánh thuế mỗi lần chuyển token, ngay cả khi không có bên thứ ba nào tham gia. Điều đó là không thể thực hiện được và sẽ tạo ra một lượng lớn chi phí tuân thủ. Hơn nữa, nó vi phạm nguyên tắc “không đánh thuế hai lần” — vì giao dịch chuyển tiền mã hóa thường đã bị đánh thuế thu nhập vốn khi bán.
Nhưng có một lập luận thú vị khác: Illinois có thể đang cố gắng bảo vệ người tiêu dùng bằng cách đưa tiền mã hóa vào khuôn khổ quản lý chuyển tiền. Tuy nhiên, điều này là một sự ngụy biện. Luật chuyển tiền được thiết kế để bảo vệ người tiêu dùng khỏi các doanh nghiệp không đáng tin cậy, không phải để đánh thuế từng giao dịch cá nhân. Sự nhầm lẫn này cho thấy sự thiếu hiểu biết về công nghệ từ phía các nhà lập pháp.
Kết luận: Một trận chiến sống còn
Vụ kiện của Digital Chamber là một bước đi đúng đắn. Nếu họ thắng, nó sẽ gửi một tín hiệu mạnh mẽ: các bang không thể tùy tiện đánh thuế tiền mã hóa mà không có sự minh bạch và công bằng. Nếu họ thua, chúng ta sẽ thấy một làn sóng các luật tương tự trên khắp nước Mỹ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các công ty blockchain; nó ảnh hưởng đến mọi người dùng cá nhân. Hãy tưởng tượng bạn phải khai báo từng lần chuyển USDT cho bạn bè như một giao dịch chịu thuế. Đó là một cơn ác mộng hành chính.
Tôi không tin vào bất kỳ luật thuế nào mà không có sự tham gia của cộng đồng kỹ thuật. Tôi đã thấy quá nhiều dự án thất bại vì thiếu kiểm tra mã nguồn. Illinois đang tạo ra một “hợp đồng thông minh” tồi tệ, và đã đến lúc để tòa án kiểm tra nó. Cho đến khi tôi xác minh được quy trình lập pháp thực sự minh bạch, tôi sẽ không tin tưởng bất kỳ sự đảm bảo nào từ các nhà lập pháp. Hãy theo dõi vụ kiện này. Nó có thể xác định tương lai của tiền mã hóa ở Mỹ trong nhiều năm tới.