Một năm trước, Sora của OpenAI vẫn là niềm hy vọng của ngành AI video. Nhưng khi nó đóng cửa, người ta tưởng rằng cả lĩnh vực sẽ chết theo. Thay vào đó, một công ty non trẻ tên Higgsfield lại vụt sáng – huy động 400 triệu USD, định giá 5.4 tỷ USD, doanh thu hàng năm chạm 700 triệu USD. Là một Macro Strategy Analyst, tôi đã thấy nhiều khoảnh khắc 'bong bóng' và 'kỳ lân' trong thị trường crypto, nhưng câu chuyện của Higgsfield khiến tôi liên tưởng đến những chu kỳ ICO năm 2017 hoặc DeFi Summer 2020 – niềm tin bất chấp dữ liệu, nhưng lần này có tính kinh tế thực sự phía sau.
Bối cảnh thị trường AI video đang trải qua cơn sốc thanh khoản. Sora, dù được đầu tư hàng tỷ USD, chỉ tạo ra 2.1 triệu USD doanh thu cả đời với chi phí vận hành suy đoán lên tới 15 triệu USD mỗi ngày. Điều đó giống như một giao thức DeFi có TVL lớn nhưng doanh thu phí âm – không bền vững. Higgsfield chọn cách đi ngược: tập trung vào doanh nghiệp, bán video marketing như một dịch vụ SaaS. Họ đã chuyển từ 25% doanh thu từ doanh nghiệp đầu năm lên 'phần lớn' chỉ trong vài tháng, 3000 triệu người dùng trên 238 quốc gia. Nhưng liệu 700 triệu USD đó có thực chất? Họ không công bố lợi nhuận gộp, không nói rõ khách hàng tập trung thế nào – chỉ có một cái tên Dollar Shave Club được nhắc đến. Điều này khiến tôi nhớ lại những dự án crypto từng khoe 'doanh thu hàng năm' nhưng thực chất là token bán trước.
Cốt lõi của câu chuyện không nằm ở công nghệ đột phá – Higgsfield dùng diffusion transformer, giống hầu hết đối thủ. Điểm mạnh thực sự là họ đã product-hóa và bán cho doanh nghiệp với giá cao hơn nhiều so với thị trường tiêu dùng. Trong khi đó, các đối thủ như Runway, Pika đang co cụm vì không đủ tiền trả GPU. Higgsfield lại dùng 400 triệu USD mới để 'đặt trước năng lực tính toán' – một dạng futures trên chip. Họ ký hợp đồng với Intel, nhà sản xuất chip, như một đối tác chiến lược. Điều này gợi ý rằng họ có thể đang nhận được ưu đãi về giá GPU, tương tự như cách các quỹ crypto nhận được discount từ market maker. Nhưng rủi ro là nếu Intel Gaudi không đáp ứng được hiệu suất, Higgsfield sẽ bị khóa chặt vào một hệ sinh thái yếu hơn NVIDIA.
Góc nhìn phản trực giác: Higgsfield không phải là kẻ chiến thắng cuối cùng. Sora đóng cửa tạo ra khoảng trống tạm thời, và Higgsfield chỉ là người hưởng lợi đầu tiên. Các gã khổng lồ như Google, Meta, ByteDance đang xây dựng video generation riêng. Khi họ launch API cho doanh nghiệp, Higgsfield sẽ mất đi lợi thế chi phí. Nếu không có lợi thế công nghệ thực sự, 3000 triệu người dùng tiêu dùng có thể không giúp ích gì – họ không trả tiền. Và nếu doanh thu 700 triệu USD là do một vài khách hàng lớn ký hợp đồng dài hạn, rủi ro tập trung càng cao. Tôi từng chứng kiến trong crypto: một giao thức có TVL 1 tỷ USD nhưng 80% đến từ một quỹ – khi quỹ rút, tất cả sụp đổ.
Kết luận: Higgsfield là một minh chứng cho thấy 'product-market fit' trong AI video enterprise là có thật, nhưng thị trường đang định giá nó như một kỳ lân tăng trưởng 35 lần trong 8 tháng. Định giá 5.4 tỷ USD với P/S ~7.7x không phải quá cao nếu doanh thu thực, nhưng nếu lợi nhuận gộp âm, nó sẽ là cái bẫy tăng trưởng. Câu hỏi đặt ra: Liệu Higgsfield có thể biến 'doanh thu booking' thành 'dòng tiền thực' trước khi các đại gia vào cuộc? Hay nó sẽ trở thành một Terra Luna của AI video – tăng trưởng ngoạn mục rồi sụp đổ vì thiếu nền tảng kinh tế?
