Hôm qua, Netflix công bố series ‘The Altruists’ – 8 tập phim về sự trỗi dậy và sụp đổ của FTX, với sự tham gia của Barack và Michelle Obama với tư cách nhà sản xuất. Họ chọn ngày phát sóng: 19 tháng 11. Không phải ngẫu nhiên. Đó là thời điểm thị trường thường im ắng, nhưng tôi biết rằng cộng đồng crypto sẽ không im lặng. Mỗi lần bạn tự hỏi tại sao nó lại thất bại, hãy nhìn vào lòng tin. Và lòng tin đang bị thử thách.
Tôi còn nhớ năm 2022, khi FTX sụp đổ, tôi đang ở Mexico City, tổ chức workshop miễn phí cho 120 người về quản lý rủi ro. Nhiều người tham gia mất tiền, họ khóc, họ giận dữ. Tôi đã chia sẻ câu chuyện của mình: mất 0.5 ETH phí gas trong một dự án NFT từ thiện vì không hiểu gas war. Thất bại đó dạy tôi một bài học: cộng đồng không phải là con số TVL hay APY, mà là những con người thực sự. Và khi một tổ chức lớn như FTX sụp đổ, toàn bộ niềm tin vào phi tập trung bị đe dọa. Bây giờ Hollywood lại kể câu chuyện đó, nhưng với góc nhìn của họ.
Cộng đồng là thứ duy nhất không thể fork được.
Hãy nhìn vào các chi tiết kỹ thuật từ thông báo của Netflix. ‘The Altruists’ dựa trên bài báo của Michael Lewis và cuộc điều tra của New York Times. Kịch bản do Graham Moore viết – người từng đoạt Oscar cho ‘The Imitation Game’. Dàn diễn viên gồm những gương mặt quen thuộc. Họ mô tả FTX là ‘câu chuyện về hai người trẻ lý tưởng đã đánh cắp 80 tỷ đô la từ các nhà đầu tư’. Đây là một narrative mạnh mẽ, nhưng nó bỏ qua một điều cốt lõi: FTX là một sàn giao dịch tập trung, không phải blockchain. Công nghệ không có lỗi, nhưng công chúng sẽ nhìn toàn bộ ngành công nghiệp qua lăng kính đó. Tôi đã từng phân tích dữ liệu on-chain cho thấy số lượng người dùng DeFi tăng vọt sau sự kiện FTX, nhưng điều đó không đủ để chống lại làn sóng truyền thông đại chúng.
Nhưng đây mới là phần thú vị: góc nhìn phản trực giác. Trong 7 ngày qua, một giao thức đã mất 40% LP vì hoảng loạn. Nhưng sự thật là, thị trường giảm hiện tại đang loại bỏ những dự án yếu. Và ‘The Altruists’ có thể trở thành chất xúc tác cho một cuộc đối thoại mới. Thay vì phòng thủ, chúng ta có thể dùng chính câu chuyện này để giáo dục. Tôi đã thấy điều đó xảy ra trong workshop của mình: khi tôi kể về thất bại NFT của mình, mọi người không còn sợ hãi, họ bắt đầu đặt câu hỏi đúng. Hollywood sẽ kể câu chuyện về sự tham lam, nhưng chúng ta – những người xây dựng cộng đồng – có thể kể câu chuyện về sự minh bạch, về hợp đồng thông minh, về quyền tự chủ. Nếu bạn có thể làm điều đó, thì ngay cả một series tiêu cực cũng trở thành cơ hội để củng cố niềm tin.
Mỗi lần bạn tự hỏi tại sao nó lại thất bại, hãy nhìn vào lòng tin. Lòng tin không phải là thứ bạn mua được bằng thanh khoản hay marketing. Nó được xây dựng từ những thất bại được chia sẻ chân thực. Tôi nhớ khi tôi viết bài phân tích 2000 từ về gas war, nhiều người nói rằng họ đã học được cách tránh mất tiền. Đó là lúc tôi hiểu rằng giáo dục là cách duy nhất để chống lại FUD. Vì vậy, thay vì lo lắng về ‘The Altruists’, hãy chuẩn bị nội dung của bạn. Hãy viết về cách các giao thức DeFi thực sự hoạt động, về cách kiểm tra dự trữ của sàn giao dịch, về cách phân biệt giữa lừa đảo và công nghệ. Hãy làm điều đó trước khi series lên sóng.
Rồi một ngày, khi con cháu chúng ta hỏi về crypto, chúng sẽ không nhìn vào Netflix, mà nhìn vào cộng đồng mà chúng ta đã xây dựng. Cộng đồng là thứ duy nhất không thể fork được. Và nó sẽ tồn tại, ngay cả khi Hollywood cố gắng đóng khung nó bằng những câu chuyện bi kịch.
